Zapora Niedzica (elektrownia)
Zaledwie około kilometra od resortu wznosi się Zapora Niedzica - najwyższa w Polsce zapora ziemna z centralnym uszczelnieniem glinowym, spiętrzająca wody Dunajca w malownicze Jezioro Czorsztyńskie. Korona zapory o szerokości 7 metrów jest udostępniona dla pieszych, więc gość resortu może spacerem dojść nad samą koronę i objąć wzrokiem taflę jeziora, ruiny zamku w Czorsztynie i bryłę zamku Dunajec w Niedzicy. U podnóża budowli pracuje podziemna elektrownia szczytowo-pompowa, a sama zapora i jej wnętrza są - po wcześniejszej rezerwacji - udostępniane do zwiedzania z przewodnikiem. To naturalny punkt początkowy spacerów i rejsów po jeziorze w sercu Pienin.
O tym miejscu
Zaledwie około kilometra od resortu wznosi się Zapora Niedzica - najwyższa w Polsce zapora ziemna z centralnym uszczelnieniem glinowym, spiętrzająca wody Dunajca w malownicze Jezioro Czorsztyńskie. Korona zapory o szerokości 7 metrów jest udostępniona dla pieszych, więc gość resortu może spacerem dojść nad samą koronę i objąć wzrokiem taflę jeziora, ruiny zamku w Czorsztynie i bryłę zamku Dunajec w Niedzicy. U podnóża budowli pracuje podziemna elektrownia szczytowo-pompowa, a sama zapora i jej wnętrza są - po wcześniejszej rezerwacji - udostępniane do zwiedzania z przewodnikiem. To naturalny punkt początkowy spacerów i rejsów po jeziorze w sercu Pienin.
Najwyższa ziemna zapora w Polsce (56 m), galeria 50 m pod ziemią, punkt widokowy, zwiedzanie z przewodnikiem.
Skąd to miejsce
Pomysł spiętrzenia Dunajca w rejonie Czorsztyna sięga początku XX wieku - pierwsze materiały dotyczące sztucznego zbiornika pochodzą z 1905 roku, a koncepcję opiniował m.in. Gabriel Narutowicz. Projekt zespołu zbiorników z zaporą główną w Niedzicy i zaporą wyrównawczą w Sromowcach Wyżnych zatwierdzono w 1968 roku, prace przy zaporze głównej ruszyły w połowie lat 70. (źródła podają rozpoczęcie realizacji w 1975 r.), a całość oddano do eksploatacji 9 lipca 1997 roku - już w trakcie tzw. powodzi tysiąclecia, kiedy świeżo napełniony zbiornik pomógł zredukować falę powodziową. Pod wodami jeziora znalazły się m.in. zabudowania starej wsi Maniowy, których fundamenty wyłaniają się przy bardzo niskim stanie wody; część drewnianej zabudowy przeniesiono do skansenu w Kluszkowcach.
Dobrze wiedzieć
- Zapora Niedzica to najwyższa w Polsce zapora ziemna z centralnym uszczelnieniem glinowym - usypano ją z około 1,7 mln m³ miejscowego żwiru i otoczaków, a w jej rdzeniu ukryto wodoszczelny korpus z gliny.
- Elektrownia wodna Niedzica ma moc 92 MW i pracuje w trybie szczytowo-pompowym: dwie odwracalne turbiny typu Deriaza (2 × 46 MW) w nocy pompują wodę do zbiornika górnego, by w godzinach szczytu oddać prąd do sieci.
- Maszynownia elektrowni jest ukryta około 40 metrów pod ziemią, a wodę doprowadzają do niej sztolnie wydrążone w skale - zwiedzanie podziemi zapory z przewodnikiem należy do najciekawszych atrakcji okolicy.
- Z koroną zapory sąsiaduje zamek Dunajec w Niedzicy, z którym wiąże się słynna legenda o skarbie Inków: według niej w testamencie zapisanym węzełkowym pismem kipu (quipu), znalezionym jakoby pod progiem zamku, ukryto wskazówki o skarbach Inków - badacze nie potwierdzają jednak prawdziwości tej opowieści (to legenda).
- Przy wyjątkowo niskim stanie jeziora z wody wyłaniają się pozostałości zatopionej wsi Stare Maniowy - fundamenty domów i dawne drogi - co przyciąga nad zbiornik miłośników historii i fotografów.
Najczęstsze pytania - Zapora Niedzica (elektrownia)
Krótkie, konkretne odpowiedzi dla planujących wizytę.
Jak daleko jest Zapora Niedzica od resortu?
Zapora znajduje się około 1 km od resortu, w zasięgu krótkiego spaceru lub kilkuminutowego dojazdu - to najbliższa naturalna atrakcja okolicy.
Czy można wejść na koronę zapory i ją zwiedzać?
Tak. Korona zapory ma 7 metrów szerokości i jest udostępniona dla pieszych, a wnętrza zapory i elektrowni można zwiedzać z przewodnikiem - dostępne są przygotowane trasy po pomieszczeniach technicznych i podziemnej sztolni. Warto wcześniej sprawdzić godziny i zasady rezerwacji u operatora (ZEW Niedzica).
Jak wysoka i długa jest zapora w Niedzicy?
Zapora ma 56 metrów wysokości (mierzonej od chodnika galerii) i 404 metry długości. Jest to najwyższa w Polsce zapora ziemna z centralnym uszczelnieniem glinowym.
Kiedy powstała zapora i Jezioro Czorsztyńskie?
Budowę zapory głównej prowadzono od połowy lat 70. XX wieku, a cały zespół zbiorników Czorsztyn-Niedzica oddano do użytku 9 lipca 1997 roku, już w trakcie powodzi tysiąclecia.
Jaka elektrownia działa przy zaporze i jak to działa?
Elektrownia wodna Niedzica ma moc 92 MW i pracuje w trybie szczytowo-pompowym: dwie odwracalne turbiny typu Deriaza (2 x 46 MW), ukryte w maszynowni około 40 metrów pod ziemią, w nocy pompują wodę do zbiornika górnego, by w godzinach szczytu oddać prąd do sieci.
Czy przy zaporze jest zamek związany z legendą o skarbie Inków?
Tak, tuż przy koronie zapory stoi zamek Dunajec w Niedzicy, z którym wiąże się popularna legenda o testamencie zapisanym węzełkowym pismem kipu i ukrytym w nim skarbie Inków - to jednak legenda, nie potwierdzony historycznie fakt, choć chętnie opowiadana podczas zwiedzania okolicy.
Więcej z kategorii: Natura i woda
Jezioro Czorsztyńskie (Zalew)
0.3 kmStrzeżona plaża, kajaki, SUP, żaglówki - tuż obok resortu (ok. 300 m).
Zobacz więcej →Velo Czorsztyn (ścieżka rowerowa)
0.3 kmAsfaltowa pętla 27-40 km wokół jeziora (skrót przeprawą statkiem ~27-28 km), równa nawierzchnia pod e-bike. Start ok. 300 m od domków.
Zobacz więcej →Rejsy statkiem po zalewie
0.3 kmRejsy Niedzica ↔ Czorsztyn ↔ Polana Sosny, rowery wodne, widoki.
Zobacz więcej →Zatrzymaj się 5 minut od atrakcji
Zapora Niedzica (elektrownia) i cała okolica Pienin w zasięgu - a wieczorem własny domek z basenem i sauną. Sprawdź dostępność terminu.